Bệnh ngọai ký sinh là bệnh rất thường gặp ở cá đĩa. Nó do các vi sinh sống trong môi trường nước tấn công và sống ký sinh trên những phần bên ngòai tiếp xúc với nước gây ra bệnh. Bệnh ngọai ký sinh một khi đã phát triển thì sẽ tấn công hầu nhưng tất cả cá đĩa trong hồ và lan sang các hồ khác rất nhanh, gây chết cá cũng rất nhanh.
Ngọai ký sinh
Ngoại ký sinh có thể tấn công và nhiều vị trí trên cá đĩa gây bệnh. Nó thường tấn công lên những vết trầy, vết thương trên cá và tất công những con yếu trong bầy làm bàn đạp để phát triển và bành trướng tiếp. Một số bệnh ngọai ký sinh do vi khuẩn tấn công thường gặp:
1. Đục/Túm đuôi: Đuôi cá trở nên đục và túm lại, cá vẫn có thể ăn nhưng lừ đừ và không linh họat
2. Nấm màn, nấm thân: Tòan thân cá có một lớp màn trắng mỏng bao quanh, cá thường cụp vây cờ, sậm mào và bỏ ăn vì cơ thể bị nấm bam phủ, không trao đổi chất được.
3. Nấm thụy mi / nấm bông gòn: Một vài điểm trên thân cá có những đốm trắng nhỏ li ti hoặc từn búi trắng giống bông gòn.
4. Nấm mang: Mang cá trở đỏ, thở gấp, hay giật mình lao nhanh và năng hơn là không còn giữ được thăng bằng nằm ngang dưới đáy hồ, trên mặt nước.
Nguyên tắc trị bệnh:
Vì bệnh ngọai ký sinh phát triển và làm cá chết rất nhanh nên nguyên tắc cơ bản để trị bệnh ngọai ký sinh là ta phải nhanh hơn vi khuẩn, nghĩa là ta phải làm sao tiêu diệt vi khuẩn thật nhanh trước khi nó giết chết cá và lây sang các cá thể khác trong hồ.
Mỗi lọai bệnh do một lọai vi khuẩn khác nhau gây ra nên việc dùng kháng sinh trong trườn hợp này không an tòan tuyệt đối (vẫn có thể sử dụng kháng sinh để trị) vì mỗi lọai kháng sinh chỉ có tác dụng trên một số lọai vi khuẩn và ta không đủ thời gian để thay thế kháng sinh khi lọai kháng sinh đang dùng không phù hợp. Cách tốt nhất trong trừong hợp này là sử dụng hóa chất. Hóa chất có thể tiêu diệt hầu hết các lọai vi khuẩn nếu sử dụng đúng cách và đủ thời gian.
Có nhiều lọai hóa chất và nhiều cách sử dụng hóa chất để chữa bệnh ngọai ký sinh. Chúng ta sẽ xem xét một lọai hóa chất thông dụng và một cách chữa bệnh cho cá đĩa bằng hóa chất kết hợp kháng sinh: Thuốc tím kết hợp với Tetra vàng/đen.
Thuốc tím và Tetra vàng/đen:
- Thuốc tím là một chất oxy hóa rất mạnh và nhanh. Nó ôxy hóa các chất hữu cơ mà nó tiếp xúc và mất tác dụng khi khồng còn thuốc tím nữa. Vi khuẩn là các thành phần hữu cơ nên sẽ bị thuốc tím oxy hóa
- Khả năng chịu đựng của vi khuẩn thấp hơn cá đĩa nhiều. Ta có thể lợi dụng điểm này để sử dụng thuốc tím sao cho nó oxy hóa (tiêu diệt) các lọai vi khuẩn nhưng cá vẫn chịu đựng được.
Thuốc Tím
- Tetra vàng/đen là một lọai kháng sinh sử dụng cho cá cảnh, nó được sử dụng kết hợp với thuốc tím nhằm hạn chế các vi khuẩn chưa bị tiêu diệt hẳn bời thuốc tím phát triển trờ lại.
Tetra Nhận / Vàng
Tetra Đen
Áp dụng:
1. Chuẩn bị:
- Cách tốt nhất là bạn nên có thêm một hồ trống. Sử dụng 100% nước mới cho hồ này, điều chỉnh các thông số nước sao cho gần giống với nước trong hồ có cá bệnh. Bố trí bị oxy và các thiết bị khác tương đương hồ cá bệnh.
- Nếu không có hồ trống, bạn phải có một vật chứa đủ lớn, lấy nước trong hồ cá bệnh ra vật chứa này, để oxy vào vật chứa cho cá thờ rồi vớt tòan bộ cá bệnh ra vật chứa này. Sau đó bạn xả bỏ tòan bộ nước trong hồ cá bệnh, chùi hồ thật khô, vô 100% nước mới và cân bằng các thông số như trên.
- Ở hồ nước mới, bạn sử dụng khỏang 1/4 đến 1/3 muỗng yaourt tetra vàng/đen cho 100l nước hồ, khuấy cho tetra tan đều. Nước hồ lúc này sẽ có màu vàng nhạt. Mục đích sử dụng tetra vàng là để hạ chế các vi khuẩn chưa chết nhưng đã yếu phát triển tiếp. Một câu hỏi là tại sao không dùng tetra liều trị bệnh? Câu trả lời là vì nếu đánh thuốc tím đủ mạnh thì cá sẽ mất sức rất nhiều nên cá cần môi trường tốt để hồi phục.
- Sử dụng vật chứa (ca, ly, chai ..) khỏang 50-100ml nước pha khỏang 4-5g thuốc tím. Vợt sẵn sàng để vớt cá
2. Thực hiện:
- Cho dần dần thuốc tím vào nơi chứa cá bệnh, cho đến khi nước có màu tím đen cho đến khi sắp không nhìn thấy cá nếu là cá từ 2cm trờ lên và nhạt hơn tí nếu là cá nhỏ.
- Ngồi quan sát cá vì trong vòng tối đa khỏang 20 phút là cá sẽ hết khả năng chịu đựng và trồi lên mặt nước. Con nào trồi lên mặt nước thì vớt qua hồ chứa tetra đã chuẩn bị lúc nãy. Một chú ý là thao tác phải thật nhanh vì khi cá đã trồi lên mặt nước mà không vớt đi thi nó sẽ chết rất nhanh.
- Một chú ý nữa là cá khi vớt qua hồ mới sẽ rất mệt và thường mất thăng bằng. Lúc này cá sẽ thường không thể bơi tư nhiên. Chúng ta cứ để nguyên hồ cá không nên có bất kỳ can thiệp gì trong giai đọan này vì những can thiệp sẽ làm tình hình càng xấu hơn.
Sau 6-12h cá sẽ trờ lại bình thường và đòi ăn. Lúc này ta có thể cho ăn tuy nhiên cho ăn trong giai đọan này rất dể làm cá sình bụng nên tốt nhất hãy cho ăn sau 24h
3. Một số lưu ý:
- Vi khuẩn yếu hơn cá. Do đó, nếu đánh thuốc tím không đủ, cá và vi khuẩn không chết nến cá không hết bệnh. Nếu đanh thuốc tím quá liều, cá và vi khuẩn cùng chết. Do đó ta phải đánh thuốc tím sao cho vi khuẩn chết và cá sống.
- Cá sau khi được trị bằng cách này thường rất mệt và cần thời gian hồi phục nên không nên đánh thuốc tím hai lần liên tiếp quá gần nhau. Chỉ đánh một liều duy nhất và chìa khóa của sự thành công hay thất bại nằm ở chỗ vớt cá sang hồ khác đúng thời điểm.
- Hiện trên thị trường tetra vàng/đen giả rất nhiều nên nếu không chắc mua được thật thì tốt nhất không nên dùng tetra, chỉ đánh thuốc tím và giữ nước hồ sạch.
Mời các bạn tham gia thảo luận cách chữa bệnh cho cá đĩa tại đây
